2026-cı ilin ilk 5 ayında neft-qaz sektoruna daxil olan malların ixrac dəyəri 8 milyard 837 milyon 922 min dollar təşkil edib. 2025-ci ilin eyni dövründə bu göstərici 9 milyard 593 milyon 683,4 min dollar idi. Beləliklə, neft-qaz ixracı 755 milyon 761,4 min dollar və ya 7,9% azalıb.

Bu barədə Marja.az Dövlət Gömrük Komitəsinin Xarici Ticarətin Gömrük Statistikasına istinadən xəbər verir (Qeyd edək ki, hesabat dövründə gömrük orqanlarında rəsmiləşdirilməsi başa çatdırılmış ixrac olunan xam neft, təbii qaz və elektrik enerjisinə dair məlumatlar nəzərə alınmışdır).

Neft-qaz sektorunun ümumi ixracda payı 2025-ci ilin yanvar-may aylarında 87,21% olduğu halda, 2026-cı ilin eyni dövründə 63,26%-ə düşüb.

Azalmanın əsas səbəbi xam neft və təbii qaz ixracından əldə olunan dəyərin aşağı düşməsidir. Xam neft ixracında həm miqdar, həm də dəyər azalıb. Təbii qazda isə miqdar artsa da, dəyərin azalması orta ixrac qiymətlərində və ya müqavilə gəlirliliyində zəifləməyə işarə edir.

Xam neft ixracı 521 milyon dollar azalıb

2026-cı ilin yanvar-may aylarında bitumlu süxurlardan alınmış xam neft və xam neft məhsullarının ixracı 5 milyard 121 milyon 378,2 min dollar təşkil edib. 2025-ci ilin eyni dövründə bu göstərici 5 milyard 642 milyon 731,3 min dollar idi. Dəyər ifadəsində ixrac 521 milyon 353,1 min dollar və ya 9,2% azalıb.

Miqdar ifadəsində də azalma qeydə alınıb. 2025-ci ilin ilk 5 ayında 10 milyon 363 min 108,8 ton xam neft və xam neft məhsulları ixrac edilmişdisə, 2026-cı ildə bu göstərici 8 milyon 828 min 552,4 tona düşüb. Miqdar üzrə azalma 1 milyon 534 min 556,4 ton və ya 14,8% təşkil edib.

Xam neft ixracında geriləmə əsasən fiziki həcmin azalması ilə bağlıdır. Miqdar 14,8% azaldığı halda, dəyər 9,2% düşüb. Bu, orta ixrac qiymətinin həcmlə müqayisədə daha dayanıqlı qaldığını göstərir. Başqa sözlə, əsas mənfi təsir qiymətdən çox ixrac olunan həcmin azalmasından gəlib.

Neft məhsulları ixracı 3,5 dəfəyə yaxın artıb

2026-cı ilin yanvar-may aylarında xam məhsullardan başqa neft və neft məhsullarının ixracı 332 milyon 264,8 min dollar təşkil edib. 2025-ci ilin eyni dövründə bu göstərici 95 milyon 658,9 min dollar idi. Dəyər ifadəsində artım 236 milyon 605,9 min dollar və ya 247,3% olub. Miqdar ifadəsində ixrac 207 min 719,2 tondan 410 min 646 tona yüksəlib. Bu, 202 min 926,8 ton və ya 97,7% artım deməkdir.

Bu göstərici emal olunmuş neft məhsullarının ixracında ciddi canlanmanı göstərir. Miqdar təxminən 98% artsa da, dəyər 247,3% yüksəlib. Bu, ya məhsul strukturunun daha bahalı məhsullara doğru dəyişdiyini, ya da orta ixrac qiymətinin artdığını göstərir.

Qaz ixracında paradoks: həcm artıb, gəlir azalıb

2026-cı ilin yanvar-may aylarında Azərbaycanın təbii qaz ixracı 3 milyard 343 milyon 175,5 min dollar təşkil edib. 2025-ci ilin eyni dövründə bu göstərici 3 milyard 833 milyon 13 min dollar idi. Dəyər ifadəsində azalma 489 milyon 837,5 min dollar və ya 12,8% olub.

Miqdar ifadəsində isə artım qeydə alınıb. 2025-ci ilin ilk 5 ayında 10 milyard 270 milyon 805,9 min kubmetr qaz ixrac edilmişdisə, 2026-cı ildə bu göstərici 10 milyard 381 milyon 55 min kubmetrə yüksəlib. Miqdar 110 milyon 249,1 min kubmetr və ya 1,1% artıb.

Təbii qaz ixracında əsas problem həcm deyil, dəyərdir. Miqdar artsa da, dəyərin azalması orta satış qiymətinin və ya ixrac müqavilələri üzrə gəlirliliyin aşağı düşdüyünü göstərir. Bu, enerji bazarlarında qiymət dəyişikliklərinin ixrac gəlirlərinə birbaşa təsirini ortaya qoyur.

Azərbaycanın neft koksu satışından gəliri 38 milyon dolları keçib

2026-cı ilin yanvar-may aylarında neft koksu ixracı 38 milyon 738,9 min dollar təşkil edib. 2025-ci ilin eyni dövründə bu göstərici 21 milyon 346,6 min dollar idi. Dəyər ifadəsində ixrac 17 milyon 392,3 min dollar və ya 81,5% artıb. Miqdar ifadəsində ixrac 67 min 64,9 tondan 96 min 872,2 tona yüksəlib. Bu, 29 min 807,3 ton və ya 44,4% artım deməkdir.

Neft koksunda dəyər artımı miqdar artımından daha yüksəkdir. Bu, orta ixrac qiymətinin də yüksəldiyini göstərir. Məhsulun ixracında həm fiziki satışların, həm də dəyər göstəricisinin artması sektor üçün müsbət siqnaldır.

Bitum ixracında iki dəfədən çox artım

2026-cı ilin ilk 5 ayında neft bitumu ixracı 1 milyon 775,2 min dollar təşkil edib. 2025-ci ilin eyni dövründə bu göstərici 713,8 min dollar idi. Dəyər ifadəsində artım 1 milyon 61,4 min dollar və ya 148,7% olub. Miqdar ifadəsində ixrac 2 min 736,2 tondan 6 min 216,2 tona yüksəlib. Bu, 3 min 480 ton və ya 127,2% artım deməkdir.

Neft bitumu ixracında artım həm həcmin genişlənməsi, həm də dəyərin yüksəlməsi ilə müşayiət olunub. Dəyər artımının miqdar artımından yüksək olması orta ixrac qiymətində də müsbət dinamikanın ola biləcəyini göstərir.

Neft-qaz üzrə digər malların ixracı 168% artıb

2026-cı ilin yanvar-may aylarında neft-qaz sektoruna aid digər malların ixracı 589,4 min dollar təşkil edib. 2025-ci ilin eyni dövründə bu göstərici 219,9 min dollar idi. Dəyər ifadəsində artım 369,5 min dollar və ya 168,1% olub.

Bu sətr ümumi neft-qaz ixracında çox kiçik paya malikdir. Buna baxmayaraq, faiz baxımından ciddi artım qeydə alınıb. Lakin mütləq rəqəmlər aşağı olduğundan bu artım ümumi ixrac dinamikasına ciddi təsir göstərmir.

İş elanları AzVak.az-da